Thời điểm này, con cá heo
sông Hậu lớn nhất chỉ gần bằng ba ngón tay người lớn, hình dáng tựa cá chép
con nhưng da bóng láng tựa cá chạch cơm.
Con cá “kêu” như... heo
con
Giống cá heo nhỏ bé này
không phải là cá heo biển thường được huấn luyện làm xiếc, chiến đấu... Một
số ngư dân kỳ cựu vùng sông nước Cửu Long giải thích rằng, lúc đám cá vừa kể
đeo theo mạn thuyền “mút” rong sẽ phát ra những âm thanh “éc éc” nho nhỏ,
đều đều như heo con kêu vậy nên được gọi là cá heo.
Hơn mười năm trước, thời
cá linh dư thừa, ủ làm phân bón cho thuốc rê Cao Lãnh, cá heo sông Hậu nhiều
vô kể. Người ta lặn xuống sông đánh bắt hoặc tắm còn nghe chúng “nói chuyện
éc... éc với nhau”, rất vui tai. Theo họ, cá heo sông Hậu thường đi theo đàn
cá linh và cá duồn, tỉ lệ khoảng 1/10. Và buồn thay, thời đó đa số dân miền
Tây không biết ăn cá heo sông Hậu, có lẽ do sản vật thừa mứa. Nhưng vài năm
nay, con cá heo sông Hậu đã lên hàng đặc sản.
 |
|
Món cá heo kho quéo bằng nồi đất ăn ngon
không chịu nổi - Ảnh: Tấn Tới |
Được biết, cũng như cá linh,
cá duồn, cá heo sông Hậu thuộc dạng vừa đi vừa lớn, theo dòng nước lũ từ
Biển Hồ, Campuchia đổ về sông rạch Cửu Long. Nay gần cuối mùa lũ, con nước
đang quay đầu, đám cá heo sông Hậu đã trưởng thành, mập mạp, mơn mởn và
“ngoảnh mặt” với những vùng đất mới.
Trong đó, con cá heo cái nước ngọt lớn
hơn ngón tay người lớn một chút, rất đẹp gái: mình vàng xanh điểm đuôi đỏ
tươi, thân bầu bầu, thịt béo hơn con đực, nhưng chưa ai gặp con cái đang ôm
trứng. Còn con đực thường lớn gấp đôi con cái, mình đen sẫm, thân dẹp. Khi
bị bắt lên bờ, con đực thường yếu (mau chết) hơn con cái.
Người ta bắt chúng bằng nhiều
cách: chài, lưới, đặt trúm, đặt lợp, đặt dớn...
Ngon lạ
Cá heo sông Hậu còn nhảy soi
sói, làm được nhiều món ngon nhớ đời. Ngon vã mồ hôi trán là món cá này kho
quéo bằng nồi đất, rắc tiêu hạt giã lấm tấm, bỏ hành lá, hành củ ửng xanh,
xuyết tím...
Món này, bạn ăn với canh khoai mỡ hoặc rau sống bình dị như dưa
leo, cà chua, rau răm, tía tô... cũng ngon đã đời! Nồi cá thơm phức, nước cá
cạn “sệt có dây”, thịt cá béo vừa phải và dẻo dẻo, bùi bùi. Bạn bới chén cơm
nóng, gặp gạo thơm càng tuyệt, cắn nửa con cá cặp ít rau sống hoặc húp muỗng
canh khoai rồi và vài đũa cơm... Ôi ngon ... chịu không nổi! Ước chi đám cá
heo sông Hậu đừng về nước... bạn.
 |
 |
|
Con cá heo chỉ to bằng ngón tay cái, nếu nấu
lẩu thì ăn kèm với bông điên điển, so đũa,
bông súng.. |
Nóng lòng hơn, bạn muốn nhanh
có món ngon cá heo sông Hậu, thì đem nướng muối ớt, thịt cá thơm không kém
món kho quéo và mỡ cá tươm ra ươn ướt làn da. Cặp ít đọt rau răm, bạn nhấm
nháp với những miếng thịt cá nóng hổi, béo, ngọt dìu dặt...
Hoặc muốn nhẩn nha lưng bụng,
vừa ăn vừa chuyện trò, bạn bày lẩu chua nhúng cá heo sông Hậu với nhiều
bông, rau đồng quê: điên điển, so đũa, bông súng...Nếu không có lá me non
làm chất chua thì bạn dùng xoài hườm bằm hoặc nước cơm mẻ pha ít bột trái
giác hườm, trái bần chín... Những chất tạo chua này đều hợp và mỗi thứ có
một hương vị cuốn hút riêng. Món này chấm với nước mắm ngon giầm ớt hiểm
hoặc muối ớt.
Bạn để nồi lẩu sôi già rồi
sôi vừa, gắp cá thả vào khoảng năm phút thì vớt ra, ăn nguyên con mới thật
sướng thần khẩu và nhớ dai đến mùa lũ năm sau, thường mùa lũ hằng năm ở miền
Tây từ khoảng giữa tháng tám âm lịch đến gần cuối tháng mười âm lịch. Ngoài
ra cá heo sông Hậu còn được làm nhiều món hấp dẫn khác: thả lẩu mắm cá đồng,
chiên xù, hấp...
Theo Tấn Tới